Artikel in de Trouw van 28 nov.

Bij het maken van Vendetta haalde werkelijkheid de Ploeg in
'Onze Don is dood, hoe gaan we nu verder?'
Door: Rinske Wels

De Ploeg heeft een nieuwe voorstelling gemaakt, ’Vendetta’. Een cabaretesk maffia-toneelstuk, in de lijn van The Godfather-films. Moord, bloed, afpersing, leugens en bedrog in de vleesindustrie. En natuurlijk: de kwestie van de opvolging in de familie Calderone. De Ploeg - de mannen van NUHR, Titus Tiel Groenestege, Genio de Groot en Han Römer - riep hiervoor de hulp in van gastacteurs Marisa van Eyle, Lies Visschedijk en cabaretier Najib Amhali. Hun eerste keer bij De Ploeg. Amhali vol ironie: „Schrijf maar op: het zijn amateurs. Dit is de eerste en de laatste keer dat ik zoiets doe!"

In Stadskanaal, waar ze twee dagen staan, wordt ’s middags nog volop gerepeteerd. Amhali staat losjes zijn witte overhemd te strijken. In de artiestenfoyer worden grappen gemaakt over de dode Domino-mus die een eigen condoleance-register heeft gekregen. Eenmaal op het podium neemt Han Römer de leiding: „Ondanks dat er vanochtend de loftrompet over ons gestoken is op de plaatselijke radio, moeten we kritisch zijn.”

Het middendeel behoeft aandacht. De café-scène wordt onder handen genomen. Het gaat vooral om de overgang ernaar toe. Iedereen moet goed opletten wanneer ’ie op moet of moet beginnen met praten. In een gesprekje tussen NUHRders Heerschop, Waas en Van Deudekom - die twee broers en een neef Calderone spelen - luistert het nauw. Wanneer moeten die jasjes precies aan? Römer vanuit de zaal: „Langzamer! Neem je tijd. En wie praat doet zijn bril af.” Het potje ’opgelegd pandoer spelen’ gaat er zonder pardon uit. „Dat is geen zomergastje.” Ploegtaal voor een blijvertje.

Als Joep van Deudekom als Lupo de burgemeester moet omleggen, moet hij én aan zijn tekst denken én ook nog een goede handelingen verrichten. Keer op keer speelt hij, samen met Peter Heerschop als de burgemeester, de scène totdat het klopt. Een koffertje openmaken, daaruit zijn wapen tillen en opbouwen tot het klaar is. Voor echte wapens koos De Ploeg niet, twee vingers naar voren gericht werkt op het toneel ook prima. Heerschop later: „Ik vind het geweldig dat je met twee vingers iemand bedreigt en dan komt er een knal uit. Dat wilde je vroeger toch al?! Maffiaatje spelen.”

De voorstelling begint in Theater Geert Teis om 20.00 uur. Het middengedeelte waar die middag zo bloedig op is gerepeteerd, loopt als een trein. Nu is het het begin dat knelt. Het verhaal komt langzaam op gang en het publiek lijkt in eerste instantie wat stug. Genoeg stof om na de voorstelling over na te praten. Omdat het nog een flink eind rijden is naar de Randstad wordt rond 23.00 uur de terugtocht ingezet. Voor het eerst moeten de ramen weer gekrabt worden, men wenst elkaar een behouden reis.

Najib Amhali is in de auto serieuzer over de samenwerking met zijn collega-cabaretiers. „Ik wist dat ik een onderdeel van De Ploeg zou worden, dat maakte het voor mij spannend. Ik bedoel vier, vijf jaar alleen toeren is ook leuk, maar op een gegeven moment is de afwisseling nog leuker.”

Joep van Deudekom: „Maar je vindt het ook wel moeilijk omdat we zo ontzettend gedetailleerd werken.”

Amhali: „Dat ben ik niet gewend. Er zijn meer mensen, je moet toch rekening houden met elkaar. Maar ik krijg behoorlijk veel ruimte, ik kan bepaalde dingen zelf invullen. Dus ik voel me heel vrij.”

Elke keer als het over de film ’The Godfather’ gaat beginnen de ogen van de mannen te glimmen. ’Een mannending’, roepen ze in koor. Macht, geld en vrouwen is waar het in dat leven om draait. De bekendste gegevens - een Don met een hese stem, heetgebakerde personages, de gebaartjes en de typische muziek - komen in ’Vendetta’ in anderhalf uur langs.

Peter Heerschop: „Een jongensboek. Vol cliché-beelden over de maffia en een dun verhaaltje. Het materiaal dat we hadden leende er zich het meest voor om het filmisch te monteren. Dat hebben we gedaan. Het is een overzicht van 40 jaar maffiafilms en hoe wij dat als jongetjes hebben beleefd.”

Van Deudekom: Het beeld is enorm geromantiseerd in de film, want het is een keiharde, nare wereld die echt alleen maar over geld gaat.”

Waas: „Er is een Italiaanse vrouw die al vanaf het begin van haar carrière de misdaden van de maffia heeft gefotografeerd en zij is heel erg kwaad op series als de ’Soprano’s’. Het is meedogenloos. De maffiosi, die oorspronkelijk uit de citruswereld komen, hebben gedacht: we willen geld verdienen, hoe doen we dat? Nou, door afpersing en mensen kapot maken en doden en dat hebben ze volgehouden. Daar zit weinig romantiek in.”

Heerschop: „De kunst van maffiafilms is dat je kijkt naar moordenaars en je vindt ze nog aardig ook. Al Pacino, Michael in ’The Godfather’ is echt goed. Je hoopt dat hij alles kan redden, maar hij blijkt de ergste! Hij vermoordt zijn eigen broer en zijn zwager.”

Zoals in elk maffia-epos speelt de opvolging een grote rol. Iedereen acht zich geschikt om de familie Calderone te leiden na de dood van de Don, de vrouwen doen daarin niet voor de mannen onder. In werkelijkheid speelde ook een opvolgingskwestie, op het regie-vlak. De bedoeling was dat Willem van de Sande Bakhuyzen ’Vendetta’ zou regisseren, net zoals de vorige Ploeg-voorstelling ’Festen’. Zijn dood haalde alles overhoop.

Heerschop: „We hadden eigenlijk dieper in die verziekte familie willen duiken. Dat is het handelsmerk van De Ploeg. Die drama-laag is er nu niet, omdat Willem er niet meer is. Dat vinden we jammer, maar het is ook niet iets om lang bij stil te staan. De voorstelling is een letterlijke weergave geworden. Dat is mooi, en heel tragisch. De Don, onze regisseur, is dood en hoe gaan we verder? We hebben De Ploeg zorgvuldig samengesteld op de mensen die er nu in zitten. Willem was daar een essentieel onderdeel van en hij is niet te vervangen, door niemand van ons. Wat achteraf prettig was, was dat we, in de tijd dat hij doodging, juist met elkaar konden werken. Dat gaf ontzettend veel steun. Daarom vind ik het mooi zoals het nu geworden is. Met alle twijfels die je eraan hebt.”

Viggo Waas is deze zomer vader geworden, voor hem gaf de dood van Van de Sande Bakhuyzen een dubbel gevoel: „Een uur nadat we gehoord hadden dat Willem gestorven was, waren we al weer aan het werk. In de geest van. Hij was ook altijd aan het werk. Het is gek en wrang. Maar het is zoals het in de krant staat: de geboorteberichten staan boven de doodsberichten. Dat is de kringloop van het bestaan.”

Heerschop: „Ik merk dat nu pas een beetje het plezier terugkomt, het genieten van het spelen. Het is fijn dat Najib erbij is, dat geeft ons heel veel lol. Langzaam valt het op zijn plek.”

Vendetta

’Vendetta’ van De Ploeg staat morgen (voorpremière), overmorgen (première) en donderdag in Utrecht (Stadsschouwburg). Zaterdag in Alphen a/d Rijn (Castellum Theater), tournee t/m 17 april 2006. Informatie: www.nuhr.net of www.bostheaterproducties.nl

Terug naar artikelen/recensies