Interview met Najib Amhali in het blad NL10
Tekst: Roos Schlikker

Najib Amhali
Marokkaan op veilige afstand
Een Marokkaan die grappen maakt over Marokkanen: Najib Amhali werd er cabaretier van naam mee. Toch gaat hij geregeld een beetje dood op het podium.

De schouwburgdirecteuren die zijn programma in moesten plannen, vroegen hem meer dan een jaar geleden waar het over zou gaan. Najib Amhali had geen flauw idee, hij wist alleen hoe het zou gaan heten: Most Wanted. Een behoorlijk profetische titel, zo blijkt nu, want Najib is nogal gewild en zijn shows zijn in een mum van tijd uitverkocht.

Wat een luxe voor een artiest.
"Het is heel luxe en heel eng. Alles was al uitverkocht toen ik nog helemaal niets op papier had staan. Dan schrik je wel even, zeker omdat alle try-outs ook uitverkocht waren. Ik vond het wel lekker om in een half lege zaal wat grappen te proberen, maar dat zit er niet in."

En hoe gingen die try-outs?
"Gek genoeg had ik na die eerste try-out een veel beter gevoel dan bij mijn vorige programma. Toen dacht ik op papier een programma van twee uur te hebben en dat bleek 38 minuten te zijn. En daarna had ik ook echt niets meer... Nou, dan ga je wel even dood hoor. Maar goed iedere dag kwamen er wel drie, vier minuten bij en uiteindelijk duurde voorstelling twee uur en een kwartier. Dus de mensen die laat in het seizoen kwamen, hadden mazzel."

En hoe lang duurde deze voorstelling?
"Anderhalf uur, maar het hangt een beetje van de zaal af. Als een zaal niet zo veel lacht en vooral luistert, duur 't iets korter, want ik praat gewoon door. Met name van dat echte cabaretpubliek kan soms nogal afwachtend reageren."

Heb je daar moeite mee?
"Nou, ik kom uit de stand-up hoek en dan heb je maar tien minuten. Dus als er de eerste vijf minuten niemand lacht, ga je echt door de grond, dan ga je dood. Ik begin nu te leren dat ik in het theater de tijd heb en dat ik best iets kan vertellen zonder dat er gelachen hoeft te worden."

Helpt het ook dat je stand-up comedian bent?
"Ja, want ik zie alles en ik reageer overal op. Dat vind ik leuk theater en dat heb ik bij Toomler geleerd. Toen ik daar ooit auditie deed, ging dat trouwens helemaal mis. Er kwamen steeds mensen te laat binnen en ik vond dat ik daar iets mee moest doen. Opeens kwam Thomas Acda binnen maar ik herkende hem niet en riep: 'Zo, en jij komt zeker bij de hoeren vandaan!' Pas toen zag ik wie het was en dat-ie gewoon bij de Comedytrain zat! Later heeft hij dat weer gebruikt bij een voorstelling. Toen zei hij dat een beginnende comedian had gevraagd of-ie naar de hoeren was geweest en dat hij had geantwoord: 'Ja, en je zus is knap duur geworden de laatste tijd!'"

Sta je nog vaak op stand-up comedy podia?
"Nu even niet omdat ik echt te druk ben, maar als ik vrij ben, doe ik het. Het is zo anders dan in het grote theater staan, veel enger. Als ik 's avonds stand-up comedy doe, ben ik daar de hele dag mee bezig. Ik heb liever een zaal met duizend mensen dan een zaal met dertig mensen, want dat laatste is veel intiemer en persoonlijker. Als er dan iets mislukt, zie je me echt doodgaan op het podium"

Dat is nou al de derde keer dat je dat zeg. Wat doe je op dat podium als je steeds doodgaat?
"Ik vind het altijd weer spannend om te doen, maar ook heel lekker. Het is een vorm van exhibitionisme, zoeken naar aandacht. Ik wil steeds maar bewijzen dat ik het kan."

Kun je inmiddels in en notendop vertellen waar je nieuwe programma over gaat?
"Over alles eigenlijk"

Zit er een rode draad in?
"Neuh, ik geloof 't niet"

Het is toch een gulden cabaretregel dat er een rode draad in en programma moet zitten?
"O ja? Nou, weg met die regel dan."

Zit je te springen om slechte recensies ofzo?
"Recencies maken me niet uit. Als ik goeie krijg, vind ik het leuk, maar bij een slechte denk ik al gauw over de journalist; die gast spoort gewoon niet. Weet je, in het begin zijn recensies belangrijk omdat je zalen vol moeten zitten, maar dat gaat nu niet meer op."

En kan je dus lekker onconventioneel aanpakken.
"Precies, dat vind ik lekker. Ik wil met zo'n voorstelling niet tijdenlang vastzitten aan een bepaalde lijn die ik heb uitgedacht. Als ik de andere ka top wil gaan met mijn verhaal, dan wil ik dat kunnen. Pas in het theater, tijdens het spelen, ontstaat mijn show."

Maar kun je dan misschien een thema noemen?
"Dat 'most wanted' staat voor twee dingen. Ten eerste voor wie ik ben: Marokkaan en moslim, en dat wij als bevolkingsgroep vaak most wanted zijn. Daarnaast staat het voor wat ik zelf het liefste wil en wat de mensen het liefste willen. Het gaat over Idols, de islam, over seks, over vrouwenrechten, over bruiloften... Het is eigenlijk alles."

Dus toch ook weer het Marokkaanse thema. Wil je daar niet eens vanaf?
"Ik doe het al veel minder hoor"

Maar je blijft altijd maar die grappige Marokkaanse jongen.
"Nou, ik merk wel aan mensen dat ze het liefst willen dat ik weer typisch Marokkaanse jongens na ga doen op het podium. Maarja, dat heb ik allemaal al eens gedaan, dus dat wil ik niet meer. Ik sta er nu echt als mezelf, ik doe geen toneelstukje."

Heb je er eigenlijk een verklaring voor waarom juist jouw show zo goed loopt?
"Ik denk dat de mensen nog nooit een Marokkaan van zo dichtbij hebben gezien en toch ook een beetje op een veilige afstand, haha"

Je trekt geen Marokkaans publiek
"Nee, mijn publiek is het standaardtheaterpubliek; blanke tachtigplussers met een rollator. Ach het zijn veel abonnementhouders natuurlijk. Ik heb een keer een test gedaan dat negen procent van de kaartjes vlak voor de voorstelling verkocht mocht worden. Toen kwamen er veel meer jongeren binnen, want die gaan echt niet een halfjaar van tevoren reserveren. En alle mensen uit de Marokkaanse gemeenschap zijn altijd te laat, haha."

Maar komt jouw succes voort uit behoefte aan allochtonenhumor?
"Nou, ik gebruik heel veel zelfspot en dat vinden mensen prettig. Allochtonenproblematiek is toch een beladen thema en ik klaar de lucht een beetje."

Als Nederlander of als Marokkaan?
"Moeilijk... moeilijk/ Ik weet nooit precies wat ik me voel. Ik heb een Nederlands paspoort maar niet omdat ik me een Hollander voel. Ik heb dat paspoort puur omdat ik met mijn Marokkaanse paspoort altijd bij de rij voor de douane eruit werd gepikt. En ik dan een visum moest aanvragen en bankrekeningen moest laten zien, alleen maar om aan te tonen dat ik echt alleen maar op vakantie ging naar Portugal. Met een Nederlands paspoort ben ik daar tenminste vanaf. Maar met integreren heeft het niets te maken. Ik ben nog steeds zoekende naar mijn identiteit."

Hou je je bezig met integratievraagstukken?
"Jawel. Zoals zo'n eis dat iedereen opeens Nederlands moet leren... ja hallo, dat had je de mensen dertig jaar geleden moeten vragen, toen mijn ouders hiernaartoe kwamen. Maar Ali hoefde geen Nederlands te leren want die ging toch weer terug. Tja, en Ali spreekt vaak nu nog steeds geen Nederlands. Moet-ie dat nu nog gaan leren?"

Jouw vader is overleden, maar spreekt jouw moeder Nederlands?
"Niet accentloos, maar ze kan zich prima redden. Ze kan naar de bakker, ze kan naar de dokter, ze kan boodschappen doen."

Voel je dat je een voorbeeldfunctie hebt voor Marokkaanse jongeren?
"Ik ben geen dominee die gaat vertellen hoe de wereld in elkaar zit. Ik vind het wel leuk om te zien hoe er steeds meer Marokkaanse cabaretiers komen, dat ik ze misschien heb geïnspireerd. Ik word veel aangesproken door Marokkanen die er echt schijtziek van worden dat ze bepaalde tenten niet in mogen en dat er altijd negatief op ze wordt gereageerd, maar ik kan daar niet zo veel aan doen. Het is vermoeiend dat je je als Marokkaan altijd moet blijven verdedigen."

Voel je je dan niet geroepen om iets aan dat imagoprobleem te doen?
"Nee. Ik word heel vaak uitgenodigd voor discussies over Marokkanen in programma's als Nova, maar dat ga ik niet doen. Dan heb ik weer het gevoel dat ik me moet verdedigen, terwijl ik met al die problemen niets te maken heb. Ik ga toch ook geen Nederlander aanspreken omdat een andere Nederlander iets verkeerds heeft gedaan? Ik ben geen woordvoerder voor de Marokkaanse gemeenschap."

Terug naar interviews